ABEVA persbericht
Asbest in speelzand: hoe is het mogelijk dat zulke producten op de markt worden gebracht?
13 februari 2026
De Belgische media hebben de afgelopen dagen verontrustende informatie opgemerkt over asbestvezels die in sommige speelzandproducten zijn aangetroffen. Om precies te zijn betreft dit niet speeltuinen en andere openbare zandbakken, maar recreatiezand, verkocht in dozen en bedoeld voor kinderspellen. Het idee dat dit mogelijk veel jonge kinderen blootstelt aan gevaarlijke asbestvezels wekt terecht zorgen en woede op.
En toch komt dit nieuws niet uit het niets. In november vorig jaar was er al een waarschuwing uitgegeven in Australië en Nieuw-Zeeland, en een Nederlandse krant liet vervolgens andere soorten zand analyseren die in Europa werden verspreid. De pers meldt dat Nederlandse laboratoria kleine hoeveelheden asbest vinden in ongeveer 30 tot 35% van de geanalyseerde monsters. Geen enkele hoeveelheid asbest, hoe klein ook, mag worden verwaarloosd. In Nederland, net als in België, voeren erkende laboratoria momenteel talrijke analyses uit, op verzoek van de overheid of door particulieren
In België zei de bevoegde minister ook dat er nu testresultaten circuleren waaruit blijkt dat asbest aanwezig is in producten die op de Belgische markt worden aangeboden. Hij zei dat de FPS Economy alle informatie over dit onderwerp analyseert en haar "zwarte lijst", gepubliceerd op haar website, zal voltooien zodra de testresultaten betrouwbaar lijken.
speelzand-blacklist.pdf
Essentiële waakzaamheid
Er zijn aanbevelingen gedaan om deze merken uit de distributie te halen. Daarnaast wordt ouders geadviseerd deze producten te isoleren en de binnenspeelplekken waar kinderen met dit specifieke zand hebben gespeeld, goed schoon te maken.
Als ABEVA, de Belgische Vereniging van Asbestslachtoffers, raden wij de grootste waakzaamheid aan, vooral omdat de asbestvezels in deze zandsoorten vluchtige vezels kunnen zijn en daardoor zelfs in kleine hoeveelheden mogelijk gevaarlijk zijn.
Aanvankelijk stelden de Belgische autoriteiten dat de merken niet in België werden verspreid en dat er daarom geen reden was om te reageren. Een Nederlandse krant had echter het goede idee om ook andere Chinese merken te testen en vond aanzienlijke hoeveelheden asbest in soorten zand die ook in België werden verspreid.
Daarnaast werd ABEVA benaderd door een moeder die, op eigen initiatief, een product dat ze via bol.com voor haar kind had gekocht en naar België had gebracht, liet analyseren. De resultaten van dit onafhankelijke laboratorium tonen de aanwezigheid van tremoliet-asbest in het product aan. Met toestemming van de betrokken persoon heeft ABEVA al verschillende parlementsleden van deze informatie op de hoogte gebracht.
De zeefs van de internationale handel
De vraag rijst: hoe is het mogelijk dat zulke producten de markt hier bereiken? Voor een slachtoffervereniging als ABEVA, die dagelijks wordt geconfronteerd met de dramatische ziekten die asbest kan veroorzaken, is dit geen geïsoleerd incident, maar een bevestiging van een hardnekkig probleem. Het asbestverbod in de Europese Unie en in veel landen aan het einde van de 20e eeuw betekent niet dat de gevaren verdwenen zijn. Want, naast het resterende asbest uit het verleden, blijven sommige landen het produceren, gebruiken en verhandelen, met het risico dat het hier blijft aankomen via onvoldoende gecontroleerde internationale handel, in nieuwe vormen en via nieuwe kanalen, zoals we deze week ook hebben gezien.
In dit geval van speelzand werd aanvankelijk ook overwogen dat de betreffende producten niet in België verkocht zouden worden. Deze redenering negeert de realiteit van een mondiale markteconomie, waarin producten massaal online worden besteld en nationale grenzen weinig bescherming bieden.
Sommige landen, waaronder China, Rusland, Kazachstan, India en anderen, blijven aandringen op het verwijderen van bepaalde soorten, zoals "chrysotiel" (wit asbest), van internationale lijsten van gevaarlijke producten, juist omdat een dergelijke opname hun internationale handel zou beperken. Chrysotiel asbest blijft een uitzondering in deze landen, omdat het als minder gevaarlijk wordt beschouwd dan andere soorten asbest – ten onrechte, want alle soorten asbest zijn schadelijk. Daarnaast is , in het momenteel gerapporteerde speelzand, tremoliet-asbest gevonden, een type asbest dat expliciet is opgenomen in de internationale lijsten van gevaarlijke stoffen en dat daarom in principe volledig van import in ons land uitgesloten zou moeten worden. Het feit dat dergelijke vezels vandaag de dag nog steeds in kinderproducten voorkomen, wijst op een aanhoudende nalatigheid waarvoor bedrijven en de autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor het toezicht, collectief verantwoordelijk zijn.
ABEVA ijvert al jaren voor het opnemen van historische verantwoordelijkheid door vervuilers, vooral door industriële actoren die decennialang asbest gebruikten en verspreidden. Hoewel er ook politiek steeds meer erkenning groeit voor die verantwoordelijkheid, blijft een effectieve responsabilisering van bedrijven in de praktijk tot dusver uit. Daarnaast is sensibilisering rond asbestveiligheid en het asbestvrij maken van onze leefomgeving een cruciale pijler van ons werk, want asbest blijft alomtegenwoordig in het leefmilieu.
De bijzondere kwetsbaarheid van kinderen
Dit dossier raakt een bijzonder gevoelige snaar omdat het om kinderen gaat. Speelomgevingen, en zeker schoolcontexten, zouden per definitie veilig moeten zijn. Dat precies daar risico’s opduiken is zorgwekkend. Temeer omdat de gevolgen van een asbestblootstelling pas na 20 tot wel meer dan 40 jaar gediagnosticeerd worden, waardoor asbestslachtoffers lange tijd onzichtbaar blijven.
Het debat dat dit nieuws opent, reikt bovendien verder dan asbest alleen. We zien soortgelijke patronen bij andere schadelijke stoffen, zoals pesticiden of PFAS, waarbij vooral baby’s en kinderen het meest kwetsbaar blijken, zo wijst ook recent onderzoek uit. Telkens opnieuw schieten controlemechanismen tekort, komen problemen pas laat aan het licht , en volgt communicatie te laat. Hierdoor is het steevast de burger die de rekening betaalt.
Dit vraagt om meer dan tijdelijke maatregelen of geruststellende verklaringen. Het vraagt om een hernieuwde inzet op voorzorg, transparantie en effectieve controle, met bijzondere aandacht voor de bescherming van kinderen en de omgevingen waar ze spelen, leren en wonen.
ABEVA
Contakt
0497 86 39 21
0475 74 77 03